Bezpieczna obsługa minikoparki to kontrola maszyny przed każdym uruchomieniem, poznanie układu sterowania z instrukcji, praca na stabilnym podłożu z opuszczonym lemieszem i wyznaczona strefa, do której nikt nie wchodzi. Operator kopie płynnie, nie obraca nadwozia z pełną łyżką w dół zbocza i zachowuje odległości od linii energetycznych.
Co sprawdzić przed uruchomieniem minikoparki?
Maszyny na budowie sprawdza się pod względem sprawności i bezpiecznego użytkowania przed rozpoczęciem pracy i przy każdej zmianie obsługi (§ 70 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych). Obsługa minikoparki zaczyna się więc od obchodu, który obejmuje:
- wycieki oleju i paliwa pod maszyną oraz stan przewodów hydraulicznych na wysięgniku i ramieniu,
- gąsienice, rolki i napięcie gąsienic,
- sworznie i tuleje łyżki, lemiesza i wysięgnika,
- poziom paliwa, oleju silnikowego, oleju hydraulicznego i płynu chłodzącego według instrukcji,
- sygnał dźwiękowy, światła i pas bezpieczeństwa, jeśli maszyna go ma,
- szyby i lusterka, od których zależy widoczność z kabiny.
Maszynę eksploatuje się zgodnie z instrukcją producenta (§ 61), a pracodawca zapoznaje z nią pracowników przed dopuszczeniem do pracy (§ 63 ust. 2). Usterki zauważonej przy obchodzie nie usuwa się samodzielnie.
Przy wynajmie w Jamar stan minikoparki zapisuje protokół wydania, a najemca nie wykonuje napraw ani przeglądów. Usterkę zgłasza się do nas, a naprawą zajmuje się nasz serwis maszyn budowlanych, mobilny albo w hali warsztatowej.
Jak wygląda obsługa minikoparki z kabiny operatora?
Wysięgnikiem, ramieniem, łyżką i obrotem nadwozia steruje się dwiema dźwigniami, a jazdą osobnymi dźwigniami lub pedałami gąsienic. Producenci stosują dwa układy sterowania, ISO i SAE, które zamieniają funkcje wysięgnika i ramienia między lewą a prawą dźwignią.
Operator przyzwyczajony do jednego układu w drugim wykona odwrotny ruch. Przed pracą trzeba więc sprawdzić w instrukcji i na schemacie w kabinie, jak działa dana maszyna, zwłaszcza gdy obsługa minikoparki przechodzi z jednej osoby na drugą. W części modeli układ przełącza się zaworem lub przełącznikiem.
Pierwsze ruchy najlepiej wykonać na płaskim terenie, z dala od wykopu, ludzi i budynków:
- Sprawdzić, po której stronie jest lemiesz. Gdy jest z przodu, wychylenie dźwigni jazdy do przodu prowadzi maszynę w stronę lemiesza, a po obrocie nadwozia o 180 stopni kierunki się odwracają.
- Poćwiczyć każdy ruch osobno, a dopiero potem łączyć opuszczanie wysięgnika z ruchem ramienia i łyżki.
- Kopać płynnie, bez szarpania dźwigniami i bez trzymania siłowników dociśniętych do oporu.
Minikoparki mają zwykle dźwignię lub przełącznik blokady sterowania przy wejściu do kabiny. W pozycji blokady ruch dźwigni nie uruchamia hydrauliki, dlatego blokadę włącza się przy każdym wsiadaniu, wysiadaniu i postoju.
Jak zachować stabilność minikoparki podczas kopania?
Minikoparka jest najstabilniejsza, gdy pracuje wzdłuż gąsienic, nad opuszczonym lemieszem, a łyżka z urobkiem pozostaje blisko maszyny. Najmniejszą stateczność ma przy wysuniętym ramieniu, pracy w poprzek gąsienic i obrocie z pełną łyżką.
Na pochyłościach obowiązują wymagania z dokumentacji techniczno-ruchowej maszyny, a jazda po pochyleniu większym niż dopuszczalne jest zabroniona (§ 10 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie bhp podczas eksploatacji maszyn do robót ziemnych, budowlanych i drogowych).
Przy pracy na zboczu i miękkim gruncie:
- jeździ się prosto w górę lub w dół zbocza, nie w poprzek,
- łyżkę podczas jazdy trzyma się nisko nad terenem,
- unika się obrotu z pełną łyżką w dół zbocza,
- obrotu nadwozia nie włącza się w trakcie napełniania łyżki gruntem (§ 10 ust. 2 pkt 2),
- na terenie podmokłym maszynę ustawia się na stabilnych, trwale połączonych podkładach (§ 12 ust. 1).
Przy krawędzi wykopu koparka stoi co najmniej 0,6 m poza granicą klina naturalnego odłamu gruntu (§ 158 ust. 1 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych). Lemiesza nie wysuwa się poza krawędź klina odłamu (§ 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych).
Jak wyznaczyć strefę pracy minikoparki?
W zasięgu łyżki nie może przebywać nikt (§ 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych). Przy robotach ziemnych sprzętem zmechanizowanym strefę niebezpieczną wyznacza się w terenie i oznakowuje (§ 158 ust. 2 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych).
Strefa obejmuje cały zasięg obrotu nadwozia z wysuniętym ramieniem, a nie tylko miejsce kopania. Przy obrocie przesuwa się też tył nadwozia z przeciwwagą, więc osoba stojąca przy maszynie może zostać przyciśnięta do ściany lub ogrodzenia.
Zasady organizacji pracy w strefie:
- przed robotami osoba nadzorująca omawia z pracownikami zasady pracy i sygnały ostrzegawcze (§ 7 ust. 1 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych),
- pomocnik podchodzi do maszyny dopiero po zatrzymaniu ruchu i kontakcie wzrokowym z operatorem,
- w wykopie wąskoprzestrzennym osoby współpracujące z operatorem przebywają tylko w jego zabezpieczonej części (§ 11 ust. 1),
- podczas ładowania wywrotki nikt nie siedzi w jej kabinie, jeśli nie jest konstrukcyjnie wzmocniona (§ 10 ust. 2 pkt 6),
- grunt wysypuje się z wysokości najwyżej 0,5 m nad dnem skrzyni, a kamienie i bryły z 0,25 m (§ 10 ust. 3).
Gdy po placu jeździ kilka maszyn, pracodawca ustala zasady ruchu i nie dopuszcza pracowników na teren pracy maszyn samobieżnych (§ 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań bhp w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy).
Jak pracować w pobliżu linii energetycznych i sieci?
Ramię minikoparki łatwo zbliżyć do przewodów nad placem, zwłaszcza przy przyłączach. Rozporządzenie BHP przy robotach budowlanych zabrania ustawiania maszyn bezpośrednio pod liniami napowietrznymi i bliżej niż w odległościach liczonych w poziomie od skrajnych przewodów (§ 55 ust. 1):
| Napięcie znamionowe linii | Najmniejsza odległość maszyny | Przepis |
|---|---|---|
| do 1 kV | 3 m | § 55 ust. 1 pkt 1 |
| powyżej 1 kV do 15 kV | 5 m | § 55 ust. 1 pkt 2 |
| powyżej 15 kV do 30 kV | 10 m | § 55 ust. 1 pkt 3 |
| powyżej 30 kV do 110 kV | 15 m | § 55 ust. 1 pkt 4 |
| powyżej 110 kV | 30 m | § 55 ust. 1 pkt 5 |
Przy pracy bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia bezpieczne warunki uzgadnia się z jej użytkownikiem (§ 55 ust. 3). Gdy napięcie linii nie jest znane, bezpieczniej przyjąć większą odległość i zapytać zarządcę sieci.
Pod ziemią obowiązuje ta sama ostrożność. Przed robotami na terenie uzbrojonym ustala się z zarządcami sieci bezpieczną odległość pracy maszyn, a po przypadkowym odkryciu lub naruszeniu instalacji pracę natychmiast się przerywa (§ 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych).
Jak zostawić minikoparkę po pracy?
W czasie przerw i po zakończeniu pracy maszynę zabezpiecza się przed uruchomieniem przez osoby nieupoważnione (§ 5 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych). Na budowie oznacza to:
- postój na równym, twardym miejscu, z dala od krawędzi wykopu i skarp,
- łyżkę i lemiesz opuszczone na ziemię,
- włączoną blokadę sterowania, wyłączony silnik i wyjęty kluczyk,
- zamkniętą kabinę i zamknięty wlew paliwa.
Naprawy i konserwacja maszyny w ruchu są zabronione (§ 2 ust. 1 pkt 3). Gdy w czasie pracy pojawi się usterka, maszynę trzeba niezwłocznie unieruchomić (§ 67 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych) i zgłosić problem do wypożyczalni.
W hali, garażu czy piwnicy maszyny spalinowej używa się tylko wtedy, gdy ilość powietrza wystarcza do usunięcia zagrożenia (§ 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań bhp w zakresie użytkowania maszyn).
Minikoparki wynajmujemy bez operatora, a obsługa minikoparki w pracy należy do osoby po szkoleniu i sprawdzianie, z wpisem do książki operatora. Szczegóły opisuje wpis wynajem minikoparki bez uprawnień, a modele i wymiary strona wynajem minikoparki.
Obowiązki najemcy, w tym używanie maszyny zgodnie z przeznaczeniem, opisują zasady korzystania z wypożyczalni.
Przeczytaj także: Na co zwrócić uwagę przy wyborze minikoparki do wynajęcia?
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się układ sterowania ISO od SAE w minikoparce?
W układzie ISO lewa dźwignia steruje ramieniem i obrotem nadwozia, a prawa wysięgnikiem i łyżką. W układzie SAE funkcje wysięgnika i ramienia są zamienione między dźwigniami. Przed pracą trzeba sprawdzić w instrukcji i na schemacie w kabinie, jaki układ ma dana maszyna.
Jak sprawdzić minikoparkę przed rozpoczęciem pracy?
Obejść maszynę i obejrzeć wycieki, przewody hydrauliczne, gąsienice i sworznie, a potem sprawdzić poziomy płynów, sygnał i światła. Przepisy wymagają takiej kontroli przed pracą i przy zmianie obsługi (§ 70 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych). Usterkę zgłasza się do wypożyczalni.
Jak daleko od linii energetycznej może pracować minikoparka?
Co najmniej 3 m od skrajnych przewodów linii do 1 kV i 5 m od linii powyżej 1 kV do 15 kV, licząc w poziomie. Przy wyższych napięciach odległość rośnie do 30 m (§ 55 ust. 1 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych).
Czy minikoparką można pracować na skarpie?
Tak, ale tylko w granicach nachylenia podanego w dokumentacji techniczno-ruchowej maszyny. Jeździ się prosto w górę lub w dół zbocza, z łyżką nisko nad terenem, i unika obrotu z pełną łyżką w dół zbocza. Lemiesz opuszczony na grunt zwiększa stateczność.
Gdzie mogą stać inne osoby podczas pracy minikoparki?
Poza zasięgiem łyżki i obrotu nadwozia, za oznakowaną granicą strefy niebezpiecznej. Między ścianą wykopu a koparką nie wolno przebywać nawet w czasie postoju (§ 159 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych). Do maszyny podchodzi się dopiero po zatrzymaniu ruchu i sygnale operatora.
Co zrobić, gdy wynajęta minikoparka zacznie cieknąć lub źle działać?
Przerwać pracę, unieruchomić maszynę i zgłosić usterkę do wypożyczalni, bo najemca nie wykonuje napraw ani przeglądów. W Jamar usterki przyjmuje serwis pod numerem +48 792 084 460.
