Walca lepiej użyć niż zagęszczarki na dużych, otwartych powierzchniach: przy drogach dojazdowych, placach, parkingach i podbudowach dłuższych podjazdów, gdzie liczy się szeroki pas i tempo pracy. Zagęszczarka wygrywa w ciasnych miejscach, przy krawężnikach, studzienkach i ścianach. W wąskich wykopach i na glinie sprawdza się walec okołkowany albo ubijak.
Czym walec różni się od zagęszczarki w pracy?
Zagęszczarka płytowa przekazuje drgania przez płytę o powierzchni rzędu pół metra kwadratowego i przesuwa się w tempie kroku operatora. Walec przenosi swoją masę i drgania przez bęben, który toczy się po warstwie szerokim pasem, a w modelach z siedziskiem jedzie razem z operatorem.
W efekcie walec zagęszcza dużą powierzchnię szybciej i bardziej równomiernie, a przy okazji wyrównuje warstwę. Płyta jest za to mała, zwrotna i dojdzie wszędzie tam, gdzie walec się nie zmieści.
| Sytuacja | Lepszy wybór | Dlaczego |
|---|---|---|
| Plac, parking, droga dojazdowa | walec tandemowy | szeroki pas i szybkie tempo pracy |
| Podjazd przy domu | walec do 1,5 t lub zagęszczarka | zależnie od szerokości i długości |
| Chodnik, ścieżka, taras | zagęszczarka płytowa | mała powierzchnia i wąskie przejścia |
| Pasy przy krawężnikach i ścianach | zagęszczarka płytowa | walec nie dojedzie do krawędzi |
| Wąski wykop pod rury | walec okołkowany do wykopów lub ubijak | praca w ograniczonej przestrzeni |
| Glina i grunty spoiste | walec okołkowany lub ubijak | ugniatanie zamiast samej wibracji |
Kiedy walec ma przewagę nad zagęszczarką?
Przewaga walca rośnie wraz z wielkością powierzchni. Na placu budowy, parkingu czy drodze wewnętrznej płyta musiałaby przejść ten sam teren wiele razy, podczas gdy walec pokrywa go szerokim pasem, a operator nie męczy się, prowadząc maszynę.
Walec gładki sprawdza się najlepiej na gruntach niespoistych i kruszywach: piaskach, żwirach, pospółkach i tłuczniu w podbudowach. Gładki bęben daje przy tym równą powierzchnię warstwy, co ułatwia dalsze prace, na przykład rozłożenie podsypki albo kolejnej warstwy kruszywa.
W naszej flocie do takich prac służą walce tandemowe Wacker RD 11 i RD 15 o szerokości roboczej 800 mm oraz RD 27 z bębnem 1200 mm.
Najszerszy i najcięższy RD 27 waży 2750 kg i jest przeznaczony do największych powierzchni. Parametry wszystkich modeli podaje strona wynajem walców.
Kiedy zagęszczarka jest lepszym wyborem?
Zagęszczarka płytowa wygrywa wszędzie tam, gdzie powierzchnia jest mała, kręta albo ograniczona przeszkodami:
- chodniki, ścieżki ogrodowe i opaski wokół domu,
- pasy wzdłuż krawężników, obrzeży, ścian i ogrodzeń,
- miejsca przy studzienkach, wpustach i słupkach,
- zasypki wykopów o niewielkiej szerokości,
- wibrowanie ułożonej kostki brukowej płytą z matą elastomerową.
Zagęszczarka lepiej radzi sobie też tam, gdzie podłoże ma łuki, schodki albo zmienne spadki. Walec potrzebuje prostego toru jazdy, a na krótkich odcinkach ciągłe zawracanie rozpycha materiał i niszczy krawędzie warstwy.
Płytę łatwiej też przewieźć i wnieść na teren za domem. Najlżejsza w naszej wypożyczalni zagęszczarek, Wacker DPU 3750, waży 256 kg, a wszystkie modele DPU to płyty rewersyjne, które pracują do przodu, do tyłu i w miejscu.
Walec czy zagęszczarka w wykopie i na glinie?
W gruntach spoistych, takich jak glina, sama wibracja gładkiego bębna czy płyty działa słabo. Taki grunt trzeba ugniatać, dlatego lepsze są maszyny okołkowane albo ubijaki, czyli stopy wibracyjne uderzające w jedno miejsce.
Do wykopów pod rury i kanały służy walec okołkowany sterowany zdalnie, w naszej flocie Wacker RT 82-SC o szerokości 820 mm. Operator prowadzi go z bezpiecznej odległości, poza krawędzią wykopu. Na mniejszych odcinkach i przy ścianach lepszy będzie ubijak, którego dostępność potwierdzamy telefonicznie.
Niezależnie od maszyny glina musi mieć właściwą wilgotność. Przepisy BHP zabraniają używania maszyn do robót ziemnych na gruntach gliniastych w czasie ulewnego deszczu (§ 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie bhp podczas eksploatacji maszyn do robót ziemnych, budowlanych i drogowych).
Jak połączyć walec i zagęszczarkę na jednej budowie?
Przed wyborem maszyny warto zmierzyć powierzchnię i policzyć, ile pasów walca się na niej zmieści. Jeśli większość terenu stanowią wąskie pasy przy obrzeżach, walec niewiele przyspieszy pracę. Na jednolitym placu przewaga walca jest wyraźna.
Na wielu budowach najlepszy wynik daje praca obiema maszynami. Typowy przykład to podbudowa podjazdu albo parkingu z krawężnikami:
- Zagęszczarka przechodzi pasy przy krawężnikach, studzienkach i ścianach, gdzie walec nie dojedzie.
- Walec zagęszcza środek powierzchni pasami, z zakładem na poprzedni przejazd.
- Kolejną warstwę kruszywa rozkłada się dopiero po zagęszczeniu poprzedniej.
Poradnik brukarski Polbruk z 2024 r. zaleca układanie podbudowy pod kostkę warstwami ok. 10-15 cm, zagęszczanymi kolejno.
Ta zasada dotyczy obu maszyn: zbyt gruba warstwa zostanie słabo zagęszczona niezależnie od tego, czy po niej przejedzie walec, czy płyta. Więcej o doborze płyty opisuje poradnik jak dobrać masę zagęszczarki do rodzaju gruntu.
Czym różnią się uprawnienia i transport obu maszyn?
Rozporządzenie w sprawie bhp podczas eksploatacji maszyn do robót ziemnych, budowlanych i drogowych wymienia walce drogowe, z wyjątkiem doczepnych, wśród maszyn obsługiwanych w pracy tylko przez osoby po szkoleniu i sprawdzianie (§ 23, klasa II). Zagęszczarek płytowych w tym wykazie nie ma.
Oba rodzaje urządzeń wibracyjnych łączy obowiązek oznakowania miejsca pracy przenośnymi zaporami (§ 9 ust. 2). Różni je transport: walce ważą od 1200 do 2750 kg, a płyty od 256 do 1186 kg.
Obie maszyny dowozimy naszą przyczepą do transportu maszyn, a stawkę za transport ustalamy indywidualnie. Najem liczy się od dnia odbioru do dnia zwrotu włącznie, bez sobót, niedziel i świąt, więc walec i zagęszczarkę warto zamówić na ten sam etap prac.
Przeczytaj także: Jakie rodzaje walców stosuje się na budowie
Najczęściej zadawane pytania
Co lepsze do podjazdu, walec czy zagęszczarka?
Przy krótkim i wąskim podjeździe wystarczy zagęszczarka płytowa. Przy długim lub szerokim szybciej pracuje lekki walec tandemowy, a pasy przy krawężnikach i tak dogęszcza się płytą.
Czy walec zagęszcza lepiej niż zagęszczarka?
Na dużej, otwartej powierzchni walec zagęszcza szybciej i równiej, bo pracuje szerokim pasem. Przy małych powierzchniach i przeszkodach dobrze dobrana płyta daje równie dobry wynik i lepiej dociera do krawędzi.
Czy walcem można zagęścić kostkę brukową?
Do wibrowania ułożonej kostki stosuje się zagęszczarkę płytową z matą elastomerową, która chroni kostkę przed rysami. Walec przydaje się wcześniej, przy zagęszczaniu podbudowy pod nawierzchnię.
Jaki sprzęt do zagęszczania gliny?
Walec okołkowany na większych powierzchniach i w wykopach albo ubijak na małych odcinkach i przy ścianach. Gładki walec i płyta słabo zagęszczają grunty spoiste, a glina musi mieć właściwą wilgotność.
Czy do obsługi walca potrzebne są uprawnienia, a do zagęszczarki nie?
Tak, w pracy walce drogowe obsługują osoby po szkoleniu i sprawdzianie w klasie II, z wyjątkiem walców doczepnych. Zagęszczarek płytowych ten wymóg nie obejmuje.
Czy można wynająć walec i zagęszczarkę razem?
Tak, obie maszyny można zarezerwować na ten sam termin i zlecić ich dowóz naszą przyczepą. Przy podbudowach z krawężnikami takie połączenie skraca pracę i pozwala dogęścić miejsca, do których walec nie dojedzie.
