Użytkowanie podestów ruchomych regulują przede wszystkim cztery akty: ustawa o dozorze technicznym, rozporządzenie o sprawdzaniu kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), rozporządzenie o warunkach technicznych dozoru urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176) oraz przepisy BHP przy robotach budowlanych. Wynika z nich, kto może obsługiwać podest, jak często się go bada i kiedy wolno pracować.
Które akty prawne dotyczą podestów ruchomych?
Podest ruchomy to urządzenie transportu bliskiego objęte dozorem technicznym. Najważniejsze wymagania zawierają akty zebrane w tabeli (stan na listopad 2026 r., teksty sprawdzone w serwisie Sejmu):
| Akt prawny | Czego dotyczy | Najważniejsze dla użytkownika |
|---|---|---|
| Ustawa o dozorze technicznym (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1194) | dozór techniczny, eksploatacja, kwalifikacje | eksploatacja na podstawie decyzji UDT (art. 14), zaświadczenia na 5-10 lat (art. 22 ust. 3a), przedłużenie (art. 23) |
| Rozporządzenie z 21 maja 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1008) | egzamin i zaświadczenia kwalifikacyjne | podesty ruchome przejezdne: zaświadczenie na 5 lat, egzamin teoretyczny i praktyczny |
| Rozporządzenie z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2176) | eksploatacja, konserwacja i badania urządzeń | dozór pełny, badanie okresowe co rok, przegląd konserwacyjny co 30 dni |
| Rozporządzenie z 6 lutego 2003 r. w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) | bezpieczeństwo pracy na budowie | odległości od linii energetycznych, wiatr powyżej 10 m/s, zasady wchodzenia na pomost |
Uzupełnieniem przepisów jest instrukcja eksploatacji konkretnego modelu. To ona określa dopuszczalne pochylenie, udźwig, liczbę osób na platformie i warunki wiatrowe, a obsługujący ma obowiązek jej przestrzegać (§ 8 rozporządzenia z 2018 r.).
Co trzeba sprawdzić przed rozpoczęciem pracy podestem?
Przed każdym użyciem operator ogląda maszynę i sprawdza działanie funkcji roboczych oraz zabezpieczeń zgodnie z instrukcją. Potem ocenia miejsce pracy: podłoże musi być stabilne i nośne, a przeszkody nad głową rozpoznane.
Przy robotach budowlanych maszyn nie ustawia się pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi ani w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów mniejszej niż (§ 55 ust. 1):
- 3 m dla linii do 1 kV,
- 5 m dla linii powyżej 1 kV do 15 kV,
- 10 m dla linii powyżej 15 kV do 30 kV,
- 15 m dla linii powyżej 30 kV do 110 kV,
- 30 m dla linii powyżej 110 kV.
Jeśli linia znajduje się w strefie niebezpiecznej, przed pracą trzeba wyłączyć napięcie (§ 122). Pozostałe zasady z rozporządzenia:
- Pracy nie wykonuje się o zmroku bez dobrego oświetlenia, w czasie gęstej mgły, opadów deszczu i śniegu, gołoledzi, burzy i przy wietrze powyżej 10 m/s (§ 123).
- Na pomost wchodzi się w najniższym położeniu albo w położeniu przewidzianym do wchodzenia, a liczba osób nie może przekraczać dopuszczalnej w instrukcji (§ 126 ust. 1 i 2).
- Zabronione są gwałtowne ruchy, przechylanie się przez poręcze, gromadzenie materiałów po jednej stronie pomostu i przechodzenie z jednego podestu na drugi (§ 126 ust. 3 i 4).
- Po zakończeniu pracy na pomoście nie zostawia się materiałów (§ 124).
Jakie uprawnienia UDT są potrzebne do obsługi podestu?
Obsługa podestu wymaga zaświadczenia kwalifikacyjnego wydanego przez UDT. Załącznik nr 3 do rozporządzenia z 2019 r. przewiduje cztery rodzaje zaświadczeń na podesty ruchome:
- podesty ruchome przejezdne: nożycowe, przegubowe, teleskopowe, także na przyczepie i samochodzie; ważność 5 lat,
- podesty ruchome masztowe, uprawniające też do stacjonarnych; ważność 10 lat,
- podesty ruchome wiszące, uprawniające też do stacjonarnych; ważność 10 lat,
- podesty ruchome stacjonarne; ważność 10 lat.
Egzamin prowadzi komisja kwalifikacyjna w składzie co najmniej dwuosobowym. Składa się z części teoretycznej, pisemnej lub elektronicznej, i praktycznej, a termin wyznacza się najpóźniej 30 dni roboczych od złożenia kompletnego wniosku (§ 3 rozporządzenia).
Do egzaminu może przystąpić osoba, która ukończyła 18 lat (art. 23 ust. 1c ustawy).
Zaświadczenie nie jest wydawane na zawsze. Przedłużenie jest bezpłatne, jeśli wniosek trafi do UDT najpóźniej 3 miesiące przed upływem ważności, a operator przez co najmniej 3 lata z ostatnich 5 lat obsługiwał podesty; potwierdza to oświadczeniem (art. 23 ust. 2a-2d).
Dawne określenie „I P” funkcjonuje już tylko potocznie.
Kurs na podesty ruchome przejezdne prowadzimy w Jamar, szczegóły są w sekcji kurs UDT na podesty ruchome i w zakładce szkolenia UDT. Przygotowanie do zapisu opisuje wpis o szkoleniu na podesty ruchome.
Jak często podest ruchomy przechodzi przeglądy i badania UDT?
Podest ruchomy przejezdny jest objęty pełnym dozorem technicznym. Według rozporządzenia z 2018 r. obowiązuje go:
- badanie okresowe UDT raz w roku (załącznik nr 1),
- przegląd konserwacyjny co 30 dni, jeśli instrukcja eksploatacji nie określa innych terminów (§ 9 ust. 3 i załącznik nr 2),
- przegląd konstrukcji nośnej nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy (§ 9 ust. 1 pkt 3),
- badania doraźne: po naprawie lub modernizacji, kontrolne oraz po wypadku lub awarii (§ 12).
Przeglądy wykonuje konserwujący z zaświadczeniem kwalifikacyjnym w zakresie konserwacji podestów ruchomych przejezdnych, a każdą czynność wpisuje do dziennika konserwacji. Badanie okresowe przeprowadza inspektor UDT: sprawdza księgę rewizyjną i dziennik, ogląda maszynę i wykonuje próby działania. Przeglądy maszyn klientów wykonuje nasz serwis podestów ruchomych.
Kto odpowiada za spełnienie wymagań: właściciel, operator czy najemca?
Obowiązki są rozdzielone. Eksploatujący zapewnia właściwą obsługę i konserwację oraz prowadzi dziennik konserwacji (§ 7), obsługujący przestrzega instrukcji eksploatacji (§ 8), a konserwujący wykonuje przeglądy i usuwa usterki (§ 9).
Przy wynajmie przeglądy i naprawy zostają po stronie wypożyczalni, a najemca nie może ich wykonywać. Najemca odpowiada za maszynę w czasie najmu, używa jej zgodnie z przeznaczeniem i zapewnia operatora z ważnym zaświadczeniem.
Zasady najmu w Jamar opisują zasady korzystania z wypożyczalni, a podest z aktualnymi przeglądami można wynająć na stronie podesty ruchome.
Przeczytaj także: Jakie są najczęstsze błędy przy eksploatacji podestów ruchomych?
Najczęściej zadawane pytania
Jakie odległości od linii energetycznych obowiązują przy pracy podestem?
Przy robotach budowlanych maszyny nie ustawia się pod linią ani bliżej od skrajnego przewodu niż 3 m (do 1 kV), 5 m (1-15 kV), 10 m (15-30 kV), 15 m (30-110 kV) i 30 m (powyżej 110 kV). Tak stanowi § 55 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych. Prace pod linią wysokiego napięcia uzgadnia się z jej użytkownikiem.
Jak często należy przeprowadzać przeglądy podestów ruchomych?
Podest ruchomy przejezdny wymaga przeglądu konserwacyjnego co 30 dni, jeśli instrukcja eksploatacji nie określa innych terminów, i badania okresowego UDT raz w roku. Konstrukcję nośną przegląda się co najmniej raz na 12 miesięcy. Terminy wynikają z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego (Dz.U. 2018 poz. 2176).
Kto przeprowadza egzamin dla operatorów podestów ruchomych?
Egzamin przeprowadza komisja kwalifikacyjna UDT w składzie co najmniej dwuosobowym, a zaświadczenie wydaje organ UDT po pozytywnym wyniku. Szkolenie przygotowujące do egzaminu prowadzą firmy szkoleniowe, w tym Jamar. Wynik komisja podaje bezpośrednio po egzaminie.
Czy podesty ruchome mogą być używane na każdym rodzaju podłoża?
Nie, podest może pracować tylko na podłożu stabilnym, nośnym i o pochyleniu dopuszczonym przez producenta. Na miękki lub nierówny teren dobiera się modele terenowe i w razie potrzeby wzmacnia dojazd płytami lub kruszywem. Szczegółowe warunki określa instrukcja eksploatacji danego modelu.
Przy jakim wietrze trzeba przerwać pracę na podeście?
Przy robotach budowlanych pracę przerywa się w czasie burzy i przy wietrze o prędkości większej niż 10 m/s, a pomost opuszcza do najniższego położenia i zabezpiecza (§ 128 rozporządzenia BHP przy robotach budowlanych). Instrukcja konkretnego modelu może przewidywać niższy limit. Obowiązuje wtedy wartość bardziej rygorystyczna.
