Jak zagęścić grunt pod fundamenty i płytę fundamentową

Wynajem zagęszczarek w Hajnówce przy realizacji robót drogowych

Zagęszczanie gruntu pod fundamenty dotyczy przede wszystkim warstw nasypowych: podsypki pod ławy, wymiany gruntu i podbudowy pod płytę fundamentową. Piasek, pospółkę lub kruszywo układa się warstwami i zagęszcza każdą osobno do parametrów z projektu, a dno wykopu dogęszcza tylko wtedy, gdy zostało rozluźnione. Przy ławach pracuje zagęszczarka, na płycie także walec.

Kiedy grunt pod fundament trzeba zagęszczać?

Odpowiedź daje rozpoznanie podłoża. Przy ustalaniu geotechnicznych warunków posadawiania ocenia się m.in. nośność podłoża i przydatność gruntów do budowli ziemnych (§ 3 ust. 1 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych).

Wyniki przedstawia opinia geotechniczna, opracowywana dla obiektów każdej kategorii (§ 7 ust. 1). Na budowie domu z tej opinii i z projektu wynika jedna z trzech sytuacji:

  • nośny grunt rodzimy: dno wykopu zostawia się nienaruszone i nie przekopuje głębiej niż do rzędnej,
  • słaba warstwa, np. grunt organiczny, namuł albo nasyp niekontrolowany: usuwa się ją i zastępuje gruntem nasypowym zagęszczanym warstwami,
  • płyta fundamentowa: na wyprofilowanym podłożu układa się podbudowę o grubości z projektu i zagęszcza ją na całej powierzchni.

Gruntu organicznego nie poprawia się zagęszczarką, bo pod obciążeniem i tak będzie osiadał. Jeśli po zdjęciu humusu w wykopie pojawi się inny grunt niż w opinii, projektant zmienia kategorię geotechniczną obiektu (§ 4 ust. 5), a dalsze prace czekają na jego decyzję.

Jak przygotować podłoże pod ławy fundamentowe?

Przy ławach zagęszcza się niewiele, ale w miejscach, które decydują o osiadaniu budynku. Kolejność prac wygląda tak:

  1. Dno wykopu wyrównać do rzędnej z projektu bez rozluźniania gruntu; ostatnią warstwę zbiera się ostrożnie łyżką lub ręcznie.
  2. Rozluźnione fragmenty dna dogęścić płytą, a nadkopy uzupełnić chudym betonem albo zagęszczonym kruszywem, zgodnie z decyzją kierownika budowy.
  3. Podsypkę lub wymianę gruntu, jeśli przewiduje je projekt, układać warstwami i zagęszczać każdą osobno.
  4. Po wykonaniu ław i ścian fundamentowych zasypać wykop warstwami, równomiernie z obu stron ściany.

W wąskim wykopie pod ławę dobrze sprawdza się lżejsza płyta rewersyjna, np. DPU 3750 lub DPU 4045H, która pracuje w miejscu i cofa się bez obracania. W glinie skuteczniejszy bywa ubijak, którego dostępność potwierdzamy telefonicznie.

Zasypka przy ścianach fundamentowych też wymaga zagęszczenia, bo inaczej opaska i taras wokół domu z czasem osiądą. Grunt podaje się warstwami, a płytę prowadzi tak, żeby nie uszkodzić izolacji przeciwwilgociowej na ścianie.

Jak zagęścić podbudowę pod płytę fundamentową?

Płyta fundamentowa przenosi obciążenie budynku całą powierzchnią, więc podbudowa pod nią musi być zagęszczona równomiernie, bez miękkich miejsc. Typowy przebieg prac:

  1. Zdjąć humus i wybrać grunt do rzędnej z projektu, z zachowaniem spadków, po których odpłynie woda.
  2. Zagęścić podłoże, a jeśli projekt tego wymaga, rozłożyć geowłókninę oddzielającą grunt rodzimy od kruszywa.
  3. Ułożyć w podbudowie instalacje przewidziane w projekcie, np. kanalizację, i obsypać je ręcznie.
  4. Rozkładać kruszywo lub piasek warstwami i zagęszczać każdą warstwę pasami z zakładem na poprzedni przejazd.
  5. Po ostatniej warstwie wyrównać powierzchnię i sprawdzić zagęszczenie przed ułożeniem izolacji i zbrojenia.

Maksymalną grubość warstwy dla danej maszyny podaje instrukcja producenta. Zbyt gruba warstwa zagęści się tylko przy powierzchni, a niżej zostanie luźna. Nad rurami pierwszą warstwę zagęszcza się lekką płytą, żeby nie uszkodzić przewodów.

Materiał zagęszcza się przy właściwej wilgotności: zbyt suchy słabo reaguje na wibrację, przemoczony pompuje wodę. Pasy przy krawędziach płyty i w narożnikach dogęszcza się płytą wibracyjną, bo walec nie dojedzie do nich bez rozpychania materiału.

Zagęszczarka czy walec do zagęszczania gruntu pod fundamenty?

O wyborze decydują wielkość powierzchni, dostęp i rodzaj materiału. Tak wygląda podział maszyn z naszej floty przy pracach fundamentowych:

Maszyna Masa i wymiar roboczy Zastosowanie przy fundamentach
Zagęszczarka DPU 3750 256 kg, płyta 500 x 703 mm wąskie wykopy pod ławy, zasypki przy ścianach
Zagęszczarki DPU 4045H i DPU 6555H 386 i 481 kg, płyty 450 x 900 i 550 x 900 mm podsypki, wymiana gruntu, zasypki, mniejsze płyty
Zagęszczarki DPU 100-70 i DPU 130 768 i 1186 kg grube warstwy kruszywa i duże powierzchnie pod płytą
Walce RD 11 i RD 15 1200 i 1500 kg, bęben 800 mm podbudowa większej płyty, teren wokół budynku
Walec RD 27 2750 kg, bęben 1200 mm największe powierzchnie
Walec okołkowany RT 82-SC 1500 kg, szerokość 820 mm grunty spoiste, wykopy i zasypki

Walec pracuje szybciej na dużej, otwartej powierzchni i przy okazji wyrównuje warstwę. Zagęszczarka dojdzie tam, gdzie walec się nie zmieści: do wykopów pod ławy, narożników i pasów przy ścianach. Na płycie fundamentowej obie maszyny często pracują razem.

Różnią je też wymagania wobec obsługi. W pracy walce drogowe, poza doczepnymi, obsługują osoby po szkoleniu i sprawdzianie w klasie II. Zagęszczarek płytowych w tym wykazie nie ma.

Wynika to z § 23 i załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie bhp podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych. Sprawdzian przeprowadza komisja powołana przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny.

Więcej o podziale pracy między obiema maszynami piszemy we wpisie kiedy lepiej użyć walca niż zagęszczarki.

Jak sprawdzić zagęszczenie przed betonowaniem?

Wymagany stopień zagęszczenia podaje projekt, np. jako wskaźnik zagęszczenia albo moduł odkształcenia mierzony płytą statyczną. Gdy projekt przewiduje badanie, wykonuje się je przed ułożeniem izolacji i zbrojenia, bo później warstwy nie da się już poprawić.

Proste próby pomagają ocenić postęp pracy, ale nie zastępują badania wymaganego w projekcie:

  • kolejne przejścia płyty lub walca przestają obniżać powierzchnię,
  • podbudowa nie ugina się pod kołem taczki i nie zostają w niej głębokie ślady butów.

Zagęszczoną warstwę można też zepsuć jeszcze przed betonowaniem. Deszcz rozmiękcza górną warstwę, a woda stojąca w wykopie wnika w podsypkę, dlatego przed betonowaniem podłoże ocenia się jeszcze raz. Rozmiękczony materiał osusza się albo wymienia i zagęszcza ponownie.

Zimą problemem jest mróz. Zmarzniętego materiału nie da się dobrze zagęścić, a podłoże, które zamarzło, po rozmarznięciu traci nośność. Na zamarzniętym gruncie nie układa się podbudowy ani nie betonuje fundamentu.

Jak zaplanować wynajem sprzętu do zagęszczania?

Zagęszczanie gruntu pod fundamenty przypada na kilka etapów: dno i podsypka pod ławy, zasypka po ścianach fundamentowych, a przy płycie cała podbudowa. Zagęszczarkę i walec można zarezerwować na ten sam termin co minikoparkę, która rozkłada kruszywo i profiluje warstwy.

Przy rezerwacji przydają się trzy informacje: rodzaj materiału, grubość warstw i wymiary powierzchni. Na tej podstawie dobieramy model z oferty wynajem zagęszczarek albo wynajem walców.

Czas najmu liczy się od dnia odbioru do dnia zwrotu włącznie, bez sobót, niedziel i świąt, z wyjątkiem czynszu miesięcznego. Paliwo i transport pokrywa najemca, a cięższe płyty i walce dowozimy przyczepą do transportu maszyn.

Na placu miejsce zagęszczania urządzeniami wibracyjnymi oznakowuje się przenośnymi zaporami (§ 9 ust. 2 rozporządzenia BHP dla maszyn do robót ziemnych), a maszyny używa się zgodnie z instrukcją obsługi (§ 19).

Przeczytaj także: Jak dobrać masę zagęszczarki do rodzaju gruntu na placu budowy?

Najczęściej zadawane pytania

Czy grunt pod ławy fundamentowe trzeba zagęszczać?

Nienaruszonego gruntu nośnego na dnie wykopu się nie przekopuje, a zagęszcza tylko miejsca rozluźnione łyżką. Zagęszczeniu podlegają też podsypka i wymiana gruntu, jeśli przewiduje je projekt. Po wykonaniu ław zagęszcza się zasypkę wokół ścian fundamentowych.

Jaką zagęszczarką zagęścić grunt pod płytę fundamentową?

Do warstw kruszywa pod płytę sprawdzają się średnie i ciężkie płyty rewersyjne, np. DPU 6555H, DPU 100-70 lub DPU 130, a na dużej powierzchni także walec. Krawędzie i narożniki dogęszcza się płytą. Model dobieramy po grubości warstw i wymiarach płyty.

Jaka grubość warstwy przy zagęszczaniu gruntu pod fundament?

Taka, jaką dana maszyna zagęści na całej grubości według instrukcji producenta; im lżejsza płyta, tym cieńsza warstwa. Łączną grubość podsypki lub podbudowy określa projekt. Lepiej zagęścić dwie cieńsze warstwy niż jedną grubą.

Czy grunt pod fundament można zagęszczać zimą?

Tylko wtedy, gdy materiał i podłoże nie są zamarznięte. Zmarzniętego kruszywa nie da się dobrze zagęścić, a po rozmarznięciu warstwa traci nośność i osiada. Podbudowę przygotowaną w chłodne dni chroni się przed przemarznięciem aż do betonowania.

Czy po deszczu trzeba ponownie zagęścić podbudowę?

Tak, jeśli woda rozmiękczyła warstwę albo stała na niej w kałużach. Przemoczony materiał najpierw osusza się lub wymienia, a dopiero potem zagęszcza ponownie. Dlatego podbudowę profiluje się ze spadkiem, a wodę z wykopu odpompowuje przed dalszą pracą.

Czy podbudowę pod płytę fundamentową trzeba badać?

Jeśli projekt podaje wymagany wskaźnik zagęszczenia lub moduł odkształcenia, wynik potwierdza się badaniem, np. płytą statyczną. Wykonuje się je przed ułożeniem izolacji i zbrojenia, kiedy warstwę można jeszcze poprawić. Proste próby, jak brak śladów pod kołem taczki, są tylko kontrolą wstępną.

Menu