Osprzęt do ładowarki teleskopowej dobiera się do ładunku: widły do palet i materiałów w paczkach, łyżkę do materiałów sypkich, a hak do elementów podnoszonych na zawiesiach. Każdy osprzęt musi być dopuszczony przez producenta maszyny, a udźwig odczytuje się z diagramu dla tego osprzętu. Ładowarki JLG z naszej floty pracują z widłami, łyżką lub hakiem.
Jaki osprzęt do ładowarki teleskopowej pasuje do jakich prac
Na budowie ładowarka teleskopowa rozładowuje dostawy, rozwozi palety i podaje materiał na strop, rusztowanie albo dach. Wystarczają do tego trzy rodzaje osprzętu, które wymieniamy w ofercie wynajmu ładowarek teleskopowych:
| Osprzęt | Do jakich prac | Na co uważać |
|---|---|---|
| Widły | palety z bloczkami, zaprawą i ociepleniem, paczki płyt i dachówki, stal w wiązkach | rozstaw i długość wideł, środek ciężkości ładunku, stan wideł |
| Łyżka | piasek, żwir, kruszywo, ziemia z pryzmy, porządki na placu | masa pełnej łyżki, a nie sama pojemność |
| Hak | więźba, kręgi, elementy stalowe i inne ładunki na zawiesiach | dopuszczenie producenta, oznaczona nośność haka, sprawne zawiesia |
Dostępność osprzętu w danym terminie potwierdzamy przy rezerwacji. O osprzęt nietypowy, np. chwytaki czy zamiatarki, trzeba zapytać wcześniej, bo nie każdy model ładowarki go przewiduje.
Ładowarka teleskopowa jest urządzeniem transportu bliskiego pod dozorem technicznym. Eksploatuje się ją zgodnie z dokumentacją, w tym z instrukcją eksploatacji i opisem dopuszczalnych konfiguracji użytkowania (§ 4 ust. 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia z 30 października 2018 r., Dz.U. 2018 poz. 2176).
Na maszynę zakłada się więc tylko osprzęt opisany przez producenta. Improwizowany osprzęt, np. hak dospawany do wideł, nie ma diagramu udźwigu i nie wiadomo, ile naprawdę wolno nim podnieść.
Widły do palet i materiałów w paczkach
Widły to podstawowy osprzęt ładowarki teleskopowej na budowie. Obsługują większość dostaw, które maszyna podaje na strop lub rusztowanie i odkłada kilka metrów przed sobą.
Przy pracy z widłami trzeba pilnować kilku rzeczy:
- rozstaw wideł dopasowuje się do palety, a ładunek nabiera tak, by opierał się o płytę mocującą;
- długie elementy, np. krokwie czy pręty, układa się symetrycznie, ze środkiem ciężkości między widłami;
- pękniętych, wygiętych ani mocno zużytych wideł się nie używa;
- paletę odkłada się tylko na pomost, którego dopuszczalne obciążenie podaje tablica rusztowania (§ 111 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).
Udźwig maksymalny wynosi 3,7 t w modelu JLG 3707 PS i 4 t w modelach 4014 PS i 4017 PS, ale tylko przy ładunku blisko maszyny. Im dalej i wyżej wysuwa się teleskop, tym mniejszy ciężar wolno podnieść.
Przy mechanicznym rozładunku materiału nie wolno przenosić nad ludźmi ani nad kabiną, w której jest kierowca. Kierowca samochodu na ten czas opuszcza kabinę (§ 29 tego rozporządzenia).
Łyżka do ładowarki teleskopowej: pojemność a udźwig
Łyżka służy do nabierania i przenoszenia materiałów sypkich: piasku, żwiru, kruszywa, ziemi z pryzmy czy gruzu przy porządkach na placu. Według danych floty łyżka ma pojemność 1 m³ w modelu JLG 3707 PS i 1,5-3 m³ w modelach 4014 PS i 4017 PS.
Ważniejsza od pojemności jest jednak masa urobku. Metr sześcienny piasku lub żwiru waży zwykle ok. 1,5-2 t, zależnie od wilgotności i uziarnienia. Pełna łyżka 3 m³ z takim materiałem ważyłaby 4,5-6 t, czyli więcej niż udźwig maksymalny 4 t.
Duże łyżki przeznacza się więc do lżejszych materiałów, a ciężkie kruszywo nabiera się z zapasem. Do bilansu dochodzi wysięg: z wysuniętym teleskopem dopuszczalny ciężar spada, co pokazuje diagram udźwigu dla łyżki.
Ładowarka teleskopowa z łyżką sprawdza się przy dosypywaniu kruszywa w trudno dostępne miejsca, zasypywaniu niewielkich wykopów i porządkach. Przy ciągłym załadunku kruszywa lepiej pracują ładowarki kołowe, a wykopy szybciej wykona minikoparka.
Hak i zawiesia przy ładowarce teleskopowej
Hak pozwala podnosić elementy na zawiesiach: więźbę, kręgi betonowe czy elementy stalowe, których nie da się bezpiecznie ułożyć na widłach. Wolno go używać tylko wtedy, gdy przewiduje go producent danej maszyny, a udźwig odczytuje się z diagramu dla pracy z hakiem.
Wymagania dla haków i zawiesi określa rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych:
- hak ma wyraźnie oznaczoną nośność maksymalną, a gdy zawiesie może wysunąć się z gardzieli, stosuje się hak z zamknięciem gardzieli (§ 75 ust. 1 i 2);
- zużycie haka ocenia przed każdą zmianą osoba z odpowiednimi kwalifikacjami (§ 75 ust. 3);
- zawiesie ma napis z dopuszczalnym obciążeniem roboczym i terminami ostatniego i następnego badania (§ 82 ust. 7);
- dopuszczalne obciążenie zawiesia wielocięgnowego maleje z kątem rozwarcia cięgien: przy 45° do 90%, przy 90° do 70%, przy 120° do 50%, a większy kąt jest niedopuszczalny (§ 82 ust. 2 i 3).
Ładunek na haku kołysze się przy ruszaniu i hamowaniu, dlatego to, czy i jak wolno z nim jechać, określa instrukcja producenta ładowarki.
Przy linii napowietrznej trzeba zachować odległość od skrajnych przewodów, np. 3 m dla linii do 1 kV. Przy urządzeniach załadowczo-wyładowczych mierzy się ją do najdalej wysuniętego punktu urządzenia wraz z ładunkiem (§ 55 ust. 1 i 2).
Kiedy ładowarka z hakiem wystarczy, a kiedy lepiej zamówić dźwig, porównujemy we wpisie o tym, kiedy ładowarka teleskopowa jest lepsza niż żuraw budowlany.
Czy na ładowarkę teleskopową można założyć kosz dla ludzi?
Kosz lub platforma do podnoszenia osób to osprzęt szczególny. Wolno go stosować tylko wtedy, gdy producent przewidział go dla danego modelu ładowarki, a udźwig kosza i zakres ruchów wysięgnika określa instrukcja.
Jeśli urządzenie zaprojektowane do podnoszenia ładunków ma podnosić osoby, eksploatujący opracowuje szczegółowe warunki eksploatacji i uzgadnia je z organem właściwej jednostki dozoru technicznego (§ 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia z 30 października 2018 r.).
Do pracy ludzi na wysokości prościej wynająć maszynę zaprojektowaną od początku do podnoszenia osób. W Jamar są to podnośniki koszowe i zwyżki Genie i JLG. Ich operator potrzebuje zaświadczenia UDT na podesty ruchome przejezdne, ważnego 5 lat.
Jak zmienić osprzęt i co ustalić przed wynajmem
Osprzęt zakłada się na płytę mocującą na końcu wysięgnika. Po każdej zmianie operator sprawdza, czy blokada zaskoczyła, a przewody hydrauliczne osprzętu, jeśli je ma, są dobrze podłączone. Niezablokowany osprzęt może spaść razem z ładunkiem.
Jeśli układ kontroli stateczności ma wybór osprzętu lub trybu pracy, ustawia się go według instrukcji.
Przed rezerwacją warto podać:
- rodzaj i masę najcięższego ładunku, a przy materiałach sypkich ich rodzaj i ilość;
- wysokość odkładania i odległość od miejsca ustawienia maszyny;
- czy część elementów trzeba podnosić na zawiesiach;
- rodzaj podłoża, szerokość bramy i miejsce na rozładunek.
Ładowarki teleskopowe wynajmujemy bez operatora. Obsługuje je pracownik najemcy z zaświadczeniem UDT na wózki jezdniowe podnośnikowe z wysięgnikiem, ważnym 5 lat (Dz.U. 2019 poz. 1008, załącznik nr 3).
Osoby bez uprawnień mogą odbyć u nas kurs na wózki widłowe i ładowarki teleskopowe. Szkolenie na ładowarki teleskopowe kosztuje 1450 zł netto razem z opłatą egzaminacyjną.
Usterkę osprzętu w czasie najmu zgłasza się do serwisu Jamar pod numerem 792 084 460, a dobór modelu i osprzętu omawiamy pod numerem 792 084 092. Więcej przykładów pracy zawiera wpis o tym, jakie zastosowanie mają ładowarki teleskopowe na placu budowy.
Przeczytaj także: Czym ładowarka teleskopowa różni się od wózka widłowego
Najczęściej zadawane pytania
Czy można wypożyczyć ładowarkę teleskopową z łyżką?
Tak, ładowarki teleskopowe JLG z naszej floty mogą pracować z łyżką, jeśli dany osprzęt dopuszcza producent. Według danych floty łyżka ma 1 m³ w modelu 3707 PS i 1,5-3 m³ w modelach 4014 PS i 4017 PS. Dostępność osprzętu potwierdzamy przy rezerwacji.
Czy łyżką ładowarki teleskopowej można kopać?
Łyżka ładowarki teleskopowej służy do nabierania materiału luźnego, np. z pryzmy, a nie do kopania wykopów. Wykop pod fundament czy przyłącze lepiej wykona minikoparka, a przy ciągłym załadunku kruszywa lepsza jest ładowarka kołowa.
Czy osprzęt zmniejsza udźwig ładowarki teleskopowej?
Tak, masa osprzętu i odsunięcie ładunku od płyty mocującej zmniejszają ciężar, jaki wolno podnieść. Udźwig odczytuje się z diagramu producenta dla założonego osprzętu i danego wysięgu, a przy pracy z hakiem do ładunku dolicza się masę zawiesi.
Czy hakiem na ładowarce teleskopowej można podnosić ładunki jak żurawiem?
Tylko wtedy, gdy hak jest osprzętem przewidzianym przez producenta danej ładowarki, a udźwig wynika z diagramu dla pracy z hakiem. Hak musi mieć oznaczoną nośność, a zawiesie napis z dopuszczalnym obciążeniem. Przy ciągłych podnoszeniach na dużym promieniu lepszy bywa żuraw.
Czy ładowarką teleskopową z koszem można podnosić ludzi?
Tylko z koszem przewidzianym przez producenta dla danego modelu i na warunkach uzgodnionych z dozorem technicznym (§ 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 30 października 2018 r.). Do pracy ludzi na wysokości prościej wynająć podnośnik koszowy.
Co podać przy rezerwacji, żeby dobrać osprzęt do ładowarki teleskopowej?
Najważniejsze są rodzaj i masa ładunków, wysokość i odległość odkładania oraz to, czy część elementów trzeba podnosić na zawiesiach. Przy materiałach sypkich warto podać ich rodzaj, bo od niego zależy masa pełnej łyżki.
