Jak zdobyć uprawnienia UDT i dlaczego są tak ważne?

Uprawnienia UDT są wymagane przy wynajmie maszyn

Uprawnienia UDT to zaświadczenie kwalifikacyjne, bez którego nie wolno obsługiwać urządzeń podlegających dozorowi technicznemu, m.in. podestów ruchomych przejezdnych, wózków widłowych i ładowarek teleskopowych. Zdobywa się je po kursie i zdanym egzaminie przed komisją UDT, a zaświadczenie jest ważne 5 lub 10 lat, zależnie od rodzaju urządzenia.

Dlaczego uprawnienia UDT są potrzebne na budowie i w magazynie?

Uprawnienia UDT są warunkiem legalnej pracy na podestach ruchomych, wózkach widłowych i ładowarkach teleskopowych. Obowiązek posiadania zaświadczenia wynika z art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym, a pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby bez wymaganych kwalifikacji (art. 237³ § 1 Kodeksu pracy).

Ścieżkę zdobycia uprawnień UDT warto zaplanować przed rozpoczęciem robót. Wykonawcy najczęściej pytają o terminy, wymagania formalne i o to, jakie urządzenia obejmuje dane zaświadczenie.

Brak uprawnień kończy się przestojem: sprzęt stoi, a przy sprzęcie wynajętym czas najmu biegnie dalej. Przy zdarzeniu z udziałem operatora bez uprawnień pojawia się też kwestia odpowiedzialności pracodawcy i zleceniodawcy.

Jak przejść szkolenie i egzamin przed komisją?

Żeby zdobyć uprawnienia UDT, trzeba przygotować się do egzaminu, najczęściej na kursie, i zdać go przed komisją kwalifikacyjną. Termin egzaminu wyznacza się nie później niż 30 dni roboczych od złożenia kompletnego wniosku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 1008).

Zaświadczenie dotyczy jednego rodzaju urządzenia, więc pierwszym krokiem jest wybór zakresu pod realne prace. Inaczej przygotowuje się operatora wózka do pracy w hali, a inaczej operatora podestu pracującego na zewnątrz, gdzie dochodzą wiatr, podłoże i strefa niebezpieczna.

Typowa ścieżka wygląda tak:

  • Wybór rodzaju urządzenia: np. podesty ruchome przejezdne, wózki jezdniowe podnośnikowe albo wózki z wysięgnikiem, do których należą ładowarki teleskopowe.
  • Szkolenie teoretyczne i praktyczne: przepisy, BHP, dozór, budowa i obsługa urządzenia, a w praktyce manewry, praca z ładunkiem i reakcja na typowe sytuacje.
  • Egzamin: część teoretyczna pisemna i praktyczna na urządzeniu. Po wyniku pozytywnym UDT wydaje zaświadczenie kwalifikacyjne w formie plastikowej karty.

Do egzaminu może przystąpić osoba, która ukończyła 18 lat i zna język polski w stopniu umożliwiającym jego przeprowadzenie albo zapewni tłumacza przysięgłego (art. 23 ust. 1c ustawy).

Jakie maszyny można obsługiwać z uprawnieniami UDT?

Zaświadczenie jest wymagane przy urządzeniach wymienionych w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2019 r., m.in. przy podestach ruchomych, wózkach jezdniowych podnośnikowych, żurawiach, suwnicach i wciągarkach. Na budowie i w magazynie najczęściej chodzi o cztery rodzaje uprawnień:

Rodzaj urządzenia Przykłady Ważność zaświadczenia
Podesty ruchome przejezdne podnośniki nożycowe, przegubowe, teleskopowe, zwyżki 5 lat
Wózki z wysięgnikiem lub z osobą podnoszoną ładowarki teleskopowe, wózki z kabiną podnoszoną 5 lat
Wózki bez wysięgnika i bez osoby podnoszonej typowe wózki widłowe 10 lat
Żurawie przewoźne i przenośne żurawie HDS 10 lat

Przy doborze maszyny liczą się parametry z karty technicznej: wysokość robocza i zasięg podestu, udźwig wózka na danej wysokości. Przykładowo ładowarki teleskopowe JLG z naszej floty mają wysokość załadunku od 7,3 do 17 m.

Koparek, minikoparek i zagęszczarek nie ma w załączniku nr 3, więc nie dotyczy ich zaświadczenie UDT. O uprawnieniach przy minikoparkach piszemy we wpisie o tym, czy możliwy jest wynajem minikoparki bez uprawnień.

Ile kosztuje szkolenie operatora i czy opłaca się przy wynajmie sprzętu?

W Jamar szkolenie na podesty ruchome przejezdne, wózki widłowe i żurawie HDS kosztuje 1200 zł netto, a na ładowarki teleskopowe 1450 zł netto. Ceny zawierają opłatę egzaminacyjną (cennik szkoleń).

Najbardziej opłaca się to tam, gdzie sprzęt wraca cyklicznie: wózek w magazynie, podest przy montażach, ładowarka teleskopowa przy rozładunku. Przy wynajmie czas najmu jest płatny także wtedy, gdy maszyna stoi z powodu braku operatora:

  • wynajęty podest ruchomy do pracy w hali bez operatora z uprawnieniami nie ruszy, a dzień najmu i tak się liczy,
  • podnośnik przegubowy spalinowy pracuje zwykle na zewnątrz, przy wietrze i na nierównym terenie, więc nawyki operatora mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo.

Mając w zespole osoby z uprawnieniami UDT, wykonawca szybciej reaguje na zmiany harmonogramu: dziś montaż na wysokości, jutro rozładunek palet. Bez tego zaczyna się szukanie operatora na telefon.

Co grozi za pracę bez uprawnień UDT i jak wpływa to na bezpieczeństwo oraz serwis?

Praca bez uprawnień UDT naraża na przerwanie robót i odpowiedzialność po wypadku, także po stronie zleceniodawcy. Pracodawca odpowiada za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie (art. 207 § 1 Kodeksu pracy) i nie może dopuścić do pracy osoby bez wymaganych kwalifikacji.

Uprawnienia uczą nawyków, które na budowie robią różnicę: oceny podłoża, wyznaczania strefy pracy, sprawdzania ograniczeń maszyny i reakcji na nietypowe zachowanie hydrauliki. Część awarii to nie wada sprzętu, tylko błędy obsługi.

Typowe skutki pracy osób bez przygotowania to przeciążenia i złe manewry: uszkodzone maszty, rolki i opony wózków, wygięte barierki podestów, uszkodzone czujniki przeciążenia i rozregulowane zabezpieczenia.

Urządzenia podlegające dozorowi muszą mieć aktualne badania. Przykładowo podesty ruchome przejezdne objęte są dozorem pełnym z badaniem okresowym co rok (rozporządzenie z 30 października 2018 r., Dz.U. 2018 poz. 2176, załącznik nr 1). Operator przed startem sprawdza wycieki, przewody, awaryjne opuszczanie i sygnały ostrzegawcze.

Szkolenie pracowników i dobór zakresu uprawnień można ustalić z firmą Jamar, a przeglądy konserwacyjne sprzętu podlegającego UDT wykonuje nasz serwis maszyn budowlanych.

Przeczytaj także: Co dziś oznaczają dawne kategorie UDT IP, I WJO i II WJO

Najczęściej zadawane pytania

Czy do wynajmu zwyżki lub wózka widłowego trzeba mieć UDT?

Do obsługi podestów ruchomych i wózków jezdniowych podnośnikowych potrzebne jest zaświadczenie kwalifikacyjne UDT, bo to urządzenia podlegające dozorowi technicznemu. Bez operatora z ważnym zaświadczeniem sprzęt stoi mimo opłaconego najmu, dlatego przed rezerwacją warto sprawdzić zakres uprawnień osoby, która będzie go obsługiwać.

Na jaki okres można wynająć maszynę, gdy operator ma uprawnienia?

W Jamar najem trwa od dnia odbioru do dnia zwrotu włącznie, a do czasu najmu nie wlicza się sobót, niedziel i świąt, z wyjątkiem czynszów ustalanych miesięcznie. Im dłuższy najem, tym niższa stawka dobowa, a szczegóły określa umowa.

Kto odpowiada za transport maszyny na budowę i rozładunek?

Do przewozu maszyn można skorzystać z naszej przyczepy, a stawkę za transport ustalamy indywidualnie. Zgodnie z zasadami wypożyczalni koszty paliwa i transportu ponosi najemca, który przygotowuje też dojazd i miejsce rozładunku.

Czy wynajmujący wymaga kaucji i jakie zabezpieczenia są standardem?

Tak, przy pierwszej umowie najmu w Jamar wymagana jest kaucja, a wydanie i zwrot maszyny potwierdza protokół. Firmy przedstawiają m.in. wypis z rejestru przedsiębiorców, a osoby fizyczne dokument tożsamości i dwa rachunki za media z ostatnich dwóch miesięcy.

Co zrobić, gdy maszyna odmówi posłuszeństwa w trakcie roboty?

Trzeba przerwać pracę, zabezpieczyć strefę i zgłosić usterkę wynajmującemu, bo najemca nie może sam naprawiać wynajętej maszyny. W okresie najmu dojeżdża do awarii nasz serwis mobilny.

Menu